ถ้าเพื่อนมาขอกู้เงิน 100,000 บาท สัญญาว่าจะจ่ายดอกเบี้ย 5% ต่อปี และจะคืนเงินต้นครบใน 3 ปี — นั่นคือหลักการของ ตราสารหนี้ (Bond) เป๊ะๆ แค่เปลี่ยนจากเพื่อนเป็นรัฐบาลหรือบริษัทขนาดใหญ่เท่านั้นเอง
ตราสารหนี้คืออะไร
ตราสารหนี้ (Bond) คือ เอกสารแสดงการกู้ยืมเงิน ที่ผู้ออก (รัฐบาลหรือบริษัท) ออกให้กับนักลงทุน เมื่อซื้อตราสารหนี้ คุณกลายเป็น “เจ้าหนี้” และจะได้รับ:
- ดอกเบี้ย (Coupon) — จ่ายสม่ำเสมอตามงวดที่กำหนด เช่น ทุก 6 เดือน
- เงินต้นคืน — เมื่อครบกำหนดอายุ (Maturity)
ต่างจากหุ้น ตรงที่หุ้นทำให้คุณเป็น “เจ้าของ” บริษัท แต่ตราสารหนี้ทำให้คุณเป็น “เจ้าหนี้” — ถ้าบริษัทล้มละลาย เจ้าหนี้ได้รับเงินก่อนผู้ถือหุ้นเสมอ
ศัพท์สำคัญที่ต้องรู้
| คำศัพท์ | ความหมาย |
|---|---|
| Par Value (มูลค่าที่ตราไว้) | เงินต้นที่จะได้คืนตอนครบกำหนด เช่น 1,000 บาท |
| Coupon Rate (อัตราดอกเบี้ย) | ดอกเบี้ยที่ระบุในตราสาร เช่น 5% ต่อปี |
| Maturity (วันครบกำหนด) | วันที่ผู้ออกตราสารจะคืนเงินต้น |
| YTM (Yield to Maturity) | ผลตอบแทนจริงถ้าถือจนครบกำหนด รวมราคาซื้อ-ขายด้วย |
| Credit Rating | เกรดความน่าเชื่อถือของผู้ออกตราสาร เช่น AAA = ดีที่สุด |
ตัวอย่างจริง:
ซื้อหุ้นกู้ราคา 1,000 บาท Coupon 5% จ่ายปีละ 1 ครั้ง อายุ 3 ปี
ปีที่ 1: ได้ดอกเบี้ย 50 บาท
ปีที่ 2: ได้ดอกเบี้ย 50 บาท
ปีที่ 3: ได้ดอกเบี้ย 50 บาท + เงินต้น 1,000 บาท
รวมรับ: 1,150 บาท ตลอด 3 ปี
ประเภทตราสารหนี้ที่พบบ่อย
| ประเภท | ผู้ออก | ความเสี่ยง | ผลตอบแทน |
|---|---|---|---|
| พันธบัตรรัฐบาล | กระทรวงการคลัง | ต่ำมาก | ต่ำ |
| พันธบัตรออมทรัพย์ | กระทรวงการคลัง | ต่ำมาก | ต่ำ-ปานกลาง |
| หุ้นกู้ Investment Grade | บริษัทใหญ่ (AAA–BBB) | ปานกลาง | ปานกลาง |
| หุ้นกู้ High Yield | บริษัทขนาดกลาง-เล็ก | สูง | สูง |
กฎสำคัญ: ดอกเบี้ยขึ้น ราคาตราสารหนี้ลง
นี่คือสิ่งที่คนมักเข้าใจผิดมากที่สุด
เมื่อดอกเบี้ยในตลาดขึ้น ตราสารหนี้เก่าที่ให้ดอกเบี้ยต่ำกว่าจะ ราคาลด เพราะไม่มีใครอยากซื้อของแพงกว่าในเมื่อของใหม่ดีกว่า
ถ้าถือตราสารหนี้จนครบกำหนด ไม่ต้องกังวลเรื่องนี้ — ได้เงินต้นคืนเต็มจำนวนเสมอ แต่ถ้าต้องการขายก่อนครบกำหนด ราคาในตลาดอาจต่ำหรือสูงกว่าที่ซื้อมาก็ได้
ลงทุนในตราสารหนี้ได้ยังไงบ้าง
- ซื้อโดยตรง — พันธบัตรออมทรัพย์ผ่านธนาคารที่เป็นตัวแทนจำหน่าย
- กองทุนตราสารหนี้ — ผ่าน กองทุนรวม ที่ บลจ. บริหารให้
- ETF ตราสารหนี้ — ETF ที่ลงทุนในตราสารหนี้ ซื้อขายบนตลาดหุ้น
ข้อมูลพันธบัตรรัฐบาลที่เปิดจำหน่ายดูได้ที่ สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.)
ข้อควรระวัง
- Credit Risk — ผู้ออกตราสารอาจผิดนัดชำระหนี้ได้ โดยเฉพาะหุ้นกู้ High Yield ตรวจ Credit Rating เสมอ
- Liquidity Risk — หุ้นกู้บางตัวขายยากก่อนครบกำหนด ตลาดรองไม่คึกคัก
- ดอกเบี้ยสูงอาจแปลว่าเสี่ยงสูง — ถ้าหุ้นกู้ให้ดอกเบี้ย 10%+ ต่อปี ต้องถามตัวเองว่าทำไมถึงต้องให้สูงขนาดนั้น
สรุป
ตราสารหนี้เหมาะกับนักลงทุนที่ต้องการ รายได้สม่ำเสมอและความเสี่ยงต่ำกว่าหุ้น แต่ “ต่ำกว่า” ไม่ได้แปลว่าไม่มีเลย — Credit Rating และอายุตราสารคือสิ่งที่ต้องดูเสมอก่อนตัดสินใจ
⚠️ บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้และการศึกษาเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำในการลงทุน นักลงทุนควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมและตัดสินใจด้วยตนเองหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนลงทุน