ปี 1994 บัฟเฟตต์เล่าเคสของ Scott Fetzer บริษัทที่มูลค่าตามบัญชีลดลงเรื่อยๆ ทุกปี แต่กำไรจริงกลับเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว เป็นตัวอย่างชัดๆ ว่าทำไม "มูลค่าตามบัญชี" กับ "มูลค่าที่แท้จริง" ของธุรกิจถึงเป็นคนละเรื่องกัน ปีเดียวกันนี้เขายังยอมรับความผิดพลาดสองเรื่องรวด ทั้งการขายหุ้น Cap Cities เร็วเกินไป และการลงทุนใน USAir ที่เขาเรียกเองว่าเป็น "ความผิดพลาดที่ไม่มีใครบังคับ"
Scott Fetzer: บัญชีบอกว่าถูกลง แต่ตัวจริงแพงขึ้นเรื่อยๆ
Berkshire ซื้อ Scott Fetzer ต้นปี 1986 ด้วยเงิน 315.2 ล้านดอลลาร์ ทั้งที่มูลค่าตามบัญชีตอนนั้นมีแค่ 172.6 ล้าน ส่วนต่าง 142.6 ล้านที่จ่ายเกินไปคือการเดิมพันว่ามูลค่าที่แท้จริงของบริษัทสูงเกือบสองเท่าของมูลค่าตามบัญชี
สิ่งที่เกิดขึ้นต่อมาน่าทึ่งมาก เพราะบริษัทจ่ายเงินปันผลกลับให้ Berkshire มากกว่ากำไรที่หาได้ในแต่ละปี ทำให้มูลค่าตามบัญชีของ Scott Fetzer ลดลงเรื่อยๆ จาก 172.6 ล้านดอลลาร์ในปี 1986 เหลือแค่ 94 ล้านในปี 1994 แต่กำไรกลับเพิ่มขึ้นจาก 40.3 ล้านดอลลาร์ เป็น 79.3 ล้านดอลลาร์ในช่วงเวลาเดียวกัน เกือบเท่าตัว
พูดง่ายๆ คือตามตัวเลขบัญชี บริษัทดู "ถูกลง" ทุกปี แต่ตามความเป็นจริงมันแพงขึ้นเรื่อยๆ เพราะทำเงินได้มากขึ้นโดยใช้เงินทุนน้อยลง บัฟเฟตต์บอกว่านี่คือฝีมือของ Ralph Schey ผู้บริหารที่โฟกัสกับพื้นฐานธุรกิจโดยไม่วอกแวก และให้เครดิตกับหลักการง่ายๆ ของ Ben Graham ที่สอนเขาไว้ว่า ไม่จำเป็นต้องทำอะไรพิเศษสุดยอด ก็ได้ผลลัพธ์ที่พิเศษสุดยอดได้ ถ้าทำพื้นฐานให้ดีอย่างสม่ำเสมอ
ทำไมดีลควบรวมส่วนใหญ่คือ "แชร์ลูกโซ่กลับด้าน"
บัฟเฟตต์วิจารณ์ดีลควบรวมกิจการส่วนใหญ่อย่างตรงไปตรงมา เขาบอกว่าดีลพวกนี้มักเป็นกำไรก้อนโตให้กับผู้ถือหุ้นบริษัทที่ถูกซื้อ เพิ่มรายได้และสถานะให้ผู้บริหารฝั่งผู้ซื้อ แถมเป็นขุมทรัพย์ของธนาคารการลงทุนและที่ปรึกษาทั้งสองฝั่ง แต่กลับทำร้ายความมั่งคั่งของผู้ถือหุ้นบริษัทที่เป็นคนซื้อ เพราะผู้ซื้อมักจะยอมจ่ายมูลค่าที่แท้จริงมากกว่าที่ตัวเองได้รับกลับมา John Medlin อดีตหัวหน้า Wachovia Corp เรียกพฤติกรรมแบบนี้ว่า "การทำแชร์ลูกโซ่กลับด้าน"
เขายกตัวอย่างเปรียบเปรยฮาๆ ว่าบาง CEO อยากทำดีลเพราะแรงขับทางสัญชาตญาณล้วนๆ เหมือนวัยรุ่นที่พ่อคอยกระตุ้นให้มีชีวิตทางเพศปกติ "มันไม่ใช่แรงผลักที่เขาต้องการเพิ่มเลย" แล้วก็เล่าเรื่อง CEO เพื่อนคนหนึ่งที่พยายามอธิบายเหตุผลเชิงกลยุทธ์ให้บอร์ดฟังว่าทำไมต้องซื้อบริษัทประกันชีวิตแห่งหนึ่ง แต่สุดท้ายอธิบายไม่ได้ก็เลยพูดออกมาตรงๆ ว่า "เออ พวกเรา เด็กคนอื่นเขาก็มีกันหมดแล้วนี่"
ยอมรับผิดตรงๆ: ขาย Cap Cities เร็วไป กับความผิดพลาดชื่อ USAir
บัฟเฟตต์เปิดหัวข้อ "Mistake Du Jour" อีกครั้ง คราวนี้มีผู้เข้าชิงสองราย รายแรกคือปลายปี 1993 เขาขายหุ้น Cap Cities ไป 10 ล้านหุ้นที่ราคา 63 ดอลลาร์ แต่พอสิ้นปี 1994 ราคาขึ้นไปถึง 85.25 ดอลลาร์ คิดเป็นส่วนต่างที่เสียไปราว 222.5 ล้านดอลลาร์
แต่รางวัลอันดับหนึ่งเป็นของการลงทุนใน USAir preferred stock มูลค่า 358 ล้านดอลลาร์เมื่อ 5 ปีก่อนหน้า ที่บริษัทหยุดจ่ายเงินปันผลไปตั้งแต่เดือนกันยายน 1994 บัฟเฟตต์เรียกดีลนี้ว่าเป็น "ความผิดพลาดที่ไม่มีใครบังคับ" เพราะไม่มีใครผลักดันหรือหลอกให้เขาลงทุน เป็นเพียงการวิเคราะห์ที่หละหลวมของตัวเอง สุดท้ายต้องตัดมูลค่าการลงทุนนี้ลงเหลือแค่ 25% ของต้นทุนเดิม
เอามาใช้กับพอร์ตเราได้ยังไง
- มูลค่าตามบัญชีไม่ใช่มูลค่าที่แท้จริงของธุรกิจ — บริษัทที่ตัวเลขบัญชีดูเล็กลงเรื่อยๆ อาจเป็นเพราะมันทำเงินเก่งขึ้นจนไม่ต้องใช้ทุนเยอะ ต้องดูกำไรและประสิทธิภาพควบคู่กันไปเสมอ อย่าเชื่อตัวเลขบัญชีเพียวๆ
- ระวังบริษัทที่ไล่ควบรวมกิจการเพราะ "อยากมีเหมือนคนอื่น" — ดีลที่ดีต้องตอบโจทย์มูลค่าที่แท้จริง ไม่ใช่แค่ตอบโจทย์อีโก้ผู้บริหารหรือกระแสในตลาด
- ยอมรับผิดตรงๆ แล้วเดินหน้าต่อ ดีกว่าพยายามแก้ตัวหรือเอาคืนแบบรีบร้อน — บัฟเฟตต์บอกเองว่าไม่จำเป็นต้อง "เอาคืนด้วยวิธีเดิมที่ทำให้ขาดทุน" การยอมรับความผิดพลาดแล้วเรียนรู้ สำคัญกว่าการพยายามพิสูจน์ตัวเอง
แหล่งอ้างอิง
- Berkshire Hathaway Inc. Chairman's Letter 1994 — ลงนามโดย Warren E. Buffett, Chairman
Disclaimer: บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้และการศึกษาเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำในการลงทุน ตัวเลขและเหตุการณ์ที่กล่าวถึงเป็นข้อมูลย้อนหลังจากจดหมายต้นฉบับปี 1994 นักลงทุนควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมและตัดสินใจด้วยตนเองหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนลงทุน